Zakład Dydaktyki Historii
HISTORIA
W roku akademickim 1968 - 1969 w struktury UAM włączono Wyższe Seminarium Nauczycielskie cedując proces kształcenia przyszłych nauczycieli odpowiednim jednostkom uniwersyteckim.
W 1969 roku na Wydziale Filozoficzno-Historycznym powstał Zakład Metodyki Nauczania Historii, którego współtwórcami byli doc. dr Jan Stoiński – kierownik Zakładu w latach 1969 -1980 oraz dr Maria Banasiewicz (Kujawska).
Do roku 1990 zespół Zakładu współtworzyli: doc. dr Bolesław Szczepański – jego kierownik w latach 1980-1990, doc. dr hab. Maria Banasiewicz (Kujawska), dr Henryka Figaj –Nowak, mgr Violetta Julkowska oraz współpracujące z Zakładem doc. dr hab. Aleksandra Popiół-Szymańska i dr Urszula Cynalewska.
W roku 1991 Zakład Metodyki Nauczania Historii został przekształcony w Zakład Dydaktyki Historii (ZDH).
W latach 1991 – 2019 ZDH kierowali kolejno: prof. dr hab. Maria Kujawska w latach 1991-2006, prof. dr hab. Krzysztof Kaczmarek w latach 2009-2011, dr hab. Violetta Julkowska w latach 2011-2012, dr hab. prof. UAM Izabela Skórzyńska od roku 2012. W międzyczasie stanowisko kuratora Zakładu pełnił prof. dr hab. Tomasz Schramm (2006-2008), a stanowisko p/o kierownika dr Izabela Skórzyńska (2008-2009) i dr hab. prof. UAM Danuta Konieczka-Śliwińska (2018 - 2019).
W latach 1990-2023 ukonstytuował się aktualny zespół ZDH, który współtworzą: prof. dr hab. Violetta Julkowska, dr hab. prof. UAM Danuta Konieczka - Śliwińska, dr hab. prof. UAM Izabela Skórzyńska, dr Justyna Strykowska - Nowakowska, dr Justyna Budzińska. W najważniejszym dla historii Zakładu okresie, gdy konstytuował się jego interdyscyplinarny zespół, w jego skład wchodzili także, dziś emerytowani: dr Halina Wróżyńska – Zięcik (pedagog) oraz dr Jerzy Gąsowski (psycholog).
Na początku lat 90. w ramach ogólnouniwersyteckiej dyskusji na temat jakości kształcenia przyszłych nauczycieli zespół Zakładu Dydaktyki Historii opracował zintegrowany program specjalności nauczycielskiej. Przewidywał on ścisłą współpracę naukową, dydaktyczną, metodyczną i organizacyjną specjalistów z zakresu historii, dydaktyki historii, psychologii i pedagogiki. Dzięki programowi studenci zyskali spójny program kształcenia zmierzający do ich pełnej profesjonalizacji w zawodzie nauczyciela historii, wiedzy o społeczeństwie oraz wychowawcy dzieci i młodzieży. Program kształcenia powiązany został z prowadzonymi przez pracowników naukowo-dydaktycznych ZDH badaniami i pracami wdrożeniowymi. Były to następujące problemy i tematy badawcze: strategia multimedialna na lekcjach historii, podręcznik obudowany do nauczania/uczenia się historii oraz model współczesnego nauczyciela historii (M. Kujawska); autorskie realizacje programów nauczania oraz podręczników obudowanych, badania szkolnej narracji podręcznikowej do historii, badania nad efektywnością stosowania niekonwencjonalnych metod kształcenia, w tym technik teatralnych, badania nad optymalizacją procesu kształcenia nauczycieli historii (V. Julkowska, D. Konieczka-Śliwińska, I. Skórzyńska, H. Wróżyńska – Zięcik); badania na temat wykorzystania źródeł ikonograficznych oraz literackich w szkolnym przekazie wiedzy historycznej (V. Julkowska, H. Figaj-Nowak, J. Budzińska); badania na temat psychologicznych wymiarów szkolnej narracji podręcznikowej oraz pedagogicznych kształcenia nauczycieli – wychowawców (H. Wróżyńska – Zięcik, J. Gąsowski, J. Strykowska-Nowakowska).
Po roku 1999, w związku ze zmianami w polskim systemie szkolnym i zmianą roli i miejsca historii oraz wiedzy o społeczeństwie jako przedmiotów nauczania, zespół ZDH podjął i/lub rozwinął nowe kierunki badań korespondujące z realizowanym przez Zakład programem kształcenia przyszłych nauczycieli historii, w tym: badania z zakresu regionalistyki i historii regionalnej (D. Konieczka – Śliwińska); badania z zakresu historii historiografii i metodologii historii (V. Julkowska, M. Bugajewski); badania z zakresu historii wizualnej w jej powiązaniu z kulturą historyczną społeczeństwa i szkolną edukacją historyczną (sztuki plastyczne – J. Budzińska, fotografia i fotografia lotnicza – V. Julkowska; teatr i widowisko – I. Skórzyńska).
Od roku 2002 zespół najpierw pod kierownictwem prof. dr hab. Marii Kujawskiej, a później w ramach projektów indywidualnych i zespołowych, także ogólnopolskich i międzynarodowych, rozwija badania w zakresie studiów nad pamięcią. Ich początek określiła współpraca z profesorem Bogumiłem Jewsiewickim z Chaire de recherche du Canada et Histoire comparée de la mémoire (Uniwersytet Laval, Québec, Kanada) w ramach projektu badań nad historią i pamięcią okresu komunizmu w Europie Środkowo-Wschodniej oraz nad bohaterami środkowo-wschodnich społeczeństw europejskich okresu transformacji. Zwieńczeniem drugiego z projektów była organizacja w Poznaniu Międzynarodowej Konferencji Naukowej pt. "Bohaterowie w historii i pamięci społeczeństw europejskich. Postaci upamiętniane przez współczesnych mieszkańców różnych części Europy" (2004).
Od momentu powstania ZDH w roku 1991 w Zakładzie prowadzone są seminaria licencjackie, magisterskie i doktorskie, a także w różnym czasie, trzy sekcje Koła Naukowego Historyków. Zakład od lat współpracuje z instytucjami naukowymi w Czechach, Kanadzie, Niemczech, Rumunii i Stanach Zjednoczonych, a ostatnio także w Indiach. Realizuje liczne projekty edukacyjne oraz różne formy doskonalenia zawodowego nauczycieli, w tym także akademickich. Publikuje w uznanych czasopismach naukowych, a także liczne autorskie i współautorskie monografie.
W ramach działalności dydaktycznej w tym praktyk dydaktycznych i pedagogicznych ZDH ściśle współpracuje z instytucjami kultury historycznej, w tym z: muzeami, centrami interpretacji historycznej oraz ze szkołami ćwiczeń, w tym z pedagogami i nauczycielami historii poznańskich szkół podstawowych i średnich.
Od roku 2021 na Wydziale Historii działa Zespół ds. Doskonalenia Kształcenia Przyszłych Nauczycieli Historii w składzie: mgr Agnieszka Gabryelska, mgr Adam Bech, dr Marek Przybylski. W roku 2023 do zespołu dołączyli: mgr Wiesława Araszkiewicz, mgr Alina Siudzińska, mgr Anna Janicka i mgr Bogdan Araszkiewicz.
Szczegóły nt. dydaktyki akademickiej oraz projektów studenckich realizowanych w ZDH znajdują się na stronie http://zdh.amu.edu.pl/.
Emerytowani Pracownicy naukowo-dydaktyczni
Prof. dr hab. Maria Kujawska
Dr Henryka Figaj-Nowak
Dr Halina Wróżyńska
Dr Jerzy Gąsowski
Pracownicy naukowo-dydaktyczni
Prof. UAM dr hab. Izabela Skórzyńska - kierowniczka
Prof. dr hab. Violetta Julkowska
Prof. UAM dr hab. Danuta Konieczka-Śliwińska
Dr Justyna Budzińska
Dr Justyna Strykowska-Nowakowska
Doktorantki i doktoranci:
mgr Katarzyna Witek-Dryjańska
mgr Małgorzata Klimorowska
mgr Mariol Olejniczak
mgr Sabina Jakutowicz
mgr Piotr Krajewski
mgr Weronika Terlecka (doktorat interdyscyplinarny geografia-historia)
Specyfika kształcenia historyków – przyszłych nauczycieli historii sprawia, że zespół ZDH rozwija zarówno badania historyczne, jak i interdyscyplinarne. Jeszcze w latach 90. XX wieku były one ściśle związane z reformą szkolnej edukacji historycznej i kształceniem przyszłych nauczycieli historii i dotyczyły: niekonwencjonalnych metod nauczania/uczenia się historii; optymalizacji podręcznika do nauczania/uczenia się historii; kształcenia przyszłych nauczycieli historii; wykorzystania źródeł literackich, wizualnych i teatru w szkolnej edukacji historycznej; szkolnej historii lokalnej i regionalnej; pedagogicznego i psychologicznego wymiaru szkolnej i akademickiej edukacji historycznej.
Wiele z tych nurtów i kierunków badań jest kontynuowanych. Są to badania w zakresie: regionalistyki, historii regionalnej i lokalnej w edukacji szkolnej i akademickiej (D. Konieczka – Śliwińska); historii historiografii i metodologii historii, także w ich związkach z dydaktyką historii (V. Julkowska, M. Bugajewski); historii wizualnej w jej związkach z kulturą historyczną społeczeństwa i szkolną edukacją historyczną (sztuki plastyczne – J. Budzińska, fotografia – V. Julkowska; teatr i widowisko – I. Skórzyńska); związków szkolnej narracji historycznej i literatury (V. Julkowska); podręczników do nauczania/uczenia się historii, ich modeli, retoryki, podręczników dwunarodowych, do historii regionalnej oraz szkolnej narracji historycznej pod kątem równościowym (V. Julkowska, D. Konieczka-Śliwińska, I. Skórzyńska); pamięciowych narracji muzealnych w kontekście tożsamości narodowej Polaków (J. Budzińska); historii i pamięci kobiet okresu komunizmu (I. Skórzyńska); dydaktyki performatywnej (I. Skórzyńska); kształcenia pedagogicznego przyszłych nauczycieli historii i ich kompetencji wychowawczych (J. Strykowska-Nowakowska).
Zespół Zakładu Dydaktyki Historii realizuje autorski, zintegrowany program kształcenia przyszłych nauczycieli historii. Współtworzył także i realizuje programy kształcenia przyszłych nauczycieli historii i języka polskiego oraz wiedzy o społeczeństwie i historii współczesnej.
Programy kształcenia przyszłych nauczycieli historii uwzględniają wytyczne standardu kształcenia w zawodzie nauczyciela, a ponadto zawierają zajęcia autorskie z zakresu edukacji regionalnej i badań regionalnych (prof. Danuta Konieczka – Śliwińska), literatury i myślenia historycznego w edukacji (prof. Violetta Julkowska), sztuk wizualnych w edukacji historycznej (dr Justyna Budzińska), historii w przestrzeni publicznej (prof. Violetta Julkowska, dr Justyna Budzińska), badań w działaniu i dydaktyki performatywnej dla historyków (prof. Izabela Skórzyńska), pedagogiki włączającej (dr Justyna Strykowska – Nowakowska).
Wszystkie zajęcia prowadzone na specjalności są konsekwencją prowadzenia badań przez ich nauczycieli akademickich.
Obok zajęć teoretycznych w programie liczne są zajęcia praktyczne, w tym warsztaty, laboratoria i praktyki zawodowe. Zajęcia prowadzone są aktywnymi metodami dydaktycznymi z wykorzystaniem oryginalnych materiałów źródłowych oraz środków dydaktycznych. Do dyspozycji studentów pozostają w pełni wyposażone, nowoczesne sale multimedialne.
Zakład Dydaktyki Historii jest też zaangażowany w tworzenie i realizację interdyscyplinarnych kierunków studiów o profilu nauczycielskim:
Humanistyka w Szkole. Historyczno-Polonistyczne Studia Nauczycielskie (I, II stopień)
Historia i Polityka Współczesna. Interdyscyplinarne Studia Nauczycielskie II stopnia.
W ramach specjalności nauczycielskiej w ZDH działają dwie sekcje Koła Naukowego Historyków im. Gerarda Labudy: Sekcja Dydaktyki Historii (opieka prof. V. Julkowska) oraz Sekcja Animacji Kultury Historycznej (opieka prof. I. Skórzyńska).
GRANTY
Od 2000 roku zespół realizuje w ramach projektów indywidualnych i grupowych regionalne, ogólnopolskie i międzynarodowe badania w zakresie szeroko pojętych studiów nad kulturą historyczną, w tym edukacją historyczną, pamięcią i historią Europy Środkowo-Wschodniej, polsko-niemiecką i polsko-czeską pamięcią historyczną, pamięcią kulturową Polski od XIX do XXI wieku. W ramach tych badań pracownicy naukowo-dydaktyczni ZDH uczestniczyli w następujących międzynarodowych i polskich projektach badawczych:
2008 – 2020 Projekt rządowy polsko-niemiecki nt. Wspólnego polsko-niemieckiego podręcznika do historii (V. Julkowska, członek Rady Ekspertów)
2009 - 2012 Grant Strategiczny VF: Central European Universities for the Modern European Dimension of History Teaching. Diversities of Common History and the Presence of our Past (wiodący wykonawca i koordynator grupy polskiej V. Julkowska)
2010-2014 Grand NCN nt. „Niegodne historii. O nieobecności i stereotypowych wizerunkach kobiet w dziejach w świetle analizy polskich podręczników do nauki historii na poziomie gimnazjalnym” (kierownik projektu: E. Głowacka – Sobiech, wykonawczynie: I. Chmura – Rutkowska, I. Skórzyńska)
2011- 2014 Grant NCN „MODI MEMORANDI”. Interdyscyplinarny leksykon pamięci (V. Julkowska - członek Rady Naukowej Projektu, autorzy haseł V. Julkowska, M. Bugajewski, I. Skórzyńska, M. Menz)
2012-2016 Grant Strategiczny Funduszu Wyszehradzkiego „Miejsca pamięci: Dziedzictwo pamięci - pamięć dziedzictwa” (kierownik grantu: J. Jeszke, kierownik grupy polskiej: V. Julkowska).
2013-2015 Interdyscyplinarny projekt badawczy: „Gender w podręcznikach, Fundacja im. Stefana Batorego/Fundusze Norweskie w ramach PROGRAMU „Obywatele dla Demokracji” (wykonawcy: I. Skórzyńska, J. Budzińska, M. Michalski, A. Napierała)
2014-2018 Grant NCN, „Harmonia” we współpracy z partnerkami z Polski, Niemiec oraz Rumunii nt. „Odbudować przeszłość, aby odzyskać przyszłość: Narracje życia kobiet w komunizmie”, (kierowniczka projektu: I. Skórzyńska, wykonawcy: A. Wachowiak, B. Jonda, C-F. Dobre).
2020-2023 Grant NCN “Jakiej historii potrzebują Polacy” (V. Julkowska-wykonawca)
2021-2024 Grant Uniwersytetu w Białymstoku “Człowiek twórcą historii” w ramach programu Nauka dla Społeczeństwa (D. Konieczka-Śliwińska - wykonawca).
KONFERENCJE
Do roku 2000 zespół ZDH był organizatorem trzech ogólnopolskich konferencji naukowych kluczowych dla dyskusji środowiskowej na temat reformy szkolnej edukacji historycznej w warunkach demokratyzującego się państwa. Pierwsza z konferencji dotyczyła problematyki podręcznika do nauczania/uczenia się historii i nosiła tytuł „Podręcznik historii – perspektywy modernizacji” (1993). Druga, nauczyciela historii - „Nauczyciel historii – ku nowej formacji dydaktycznej” (1995). Trzecia dotyczyła ucznia i nosiła tytuł „Uczeń w Nowej Szkole. Edukacja humanistyczna” (2000).We wszystkich trzech konferencjach obok historyków, dydaktyków i metodologów historii, brali udział także pedagodzy. Gośćmi konferencji byli też dydaktycy z Czech, Kanady, Francji.
Zwieńczeniem współpracy naukowej z Chaire de recherche du Canada et Histoire comparée de la mémoire (Uniwersytet Laval, Québec, Kanada) była zorganizowana przez zespół ZDH we współpracy z partnerem zagranicznym, Międzynarodowa Konferencja Naukowa pt.: "Bohaterowie w historii i pamięci społeczeństw europejskich. Postaci upamiętniane przez współczesnych mieszkańców różnych części Europy" (2004).
Kontynuacją problematyki pamięci, tym razem odniesionej do rodziny, jej historii i jej współczesności, była zrealizowana przez M. Kujawską i I. Skórzyńską, Międzynarodowa Konferencja Naukowa pt. "Rodzina – Tożsamość –Pamięć" (2008).
W roku 2009 z inicjatywy V. Julkowskiej zorganizowana została Międzynarodowa Konferencja Naukowo-Dydaktyczna pt. „Fotografia w warsztacie historyka i nauczyciela historii” w partnerstwie z Instytutem Prahistorii UAM.
W roku 2011 z inicjatywy B. Górczyńskiej, S. Jankowiaka, I. Skórzyńskiej, A. Wachowiak rozpoczął się cykl dwustronnych Polsko-Niemieckich Seminariów Naukowych pod wspólnym tytułem “Dom Otwarty/Dom Zamknięty? Lekcje pogranicza. Europa Środkowo-Wschodnia (XX/XXI w.) we współpracy z: Albert – Ludwigs - Universität Freiburg i Archiwum Państwowym w Poznaniu. W tym samym partnerstwie w roku 2013 zorganizowano II Polsko-Niemieckie Seminarium Naukowe „DomOtwarty/DomZamknięty? Europa Środkowo-Wschodnia XX/XXI wiek” w Warcinie. W roku 2014 zorganizowano Polsko-Niemiecką Konferencję Naukową Młodych Naukowców „DomOtwarty/DomZamknięty?”. Ta edycja była anglojęzyczna i nosiła podtytuł: „Biography in the Humanities”. W roku 2015 zorganizowano kolejne Polsko-Niemieckie Seminarium Naukowe "DomOtwarty/DomZamknięty?" - edycja międzynarodowa "Niepamięć wojny" tym razem w partnerstwie z Martin-Luther-Universität Halle-Wittenberg, Ośrodkiem Etnologii i Antropologii Współczesności Polskiej Akademii Nauk w Warszawie oraz Cultural Foundation „Memoria” w Bukareszcie, wreszcie z WSE UAM. Aktywny udział w przygotowaniach i realizacji konferencji wzięły J. Budzińska, E. Głowacka – Sobiech oraz B. Jonda. Edycje seminariów i konferencji z roku 2011 oraz 2015 były współfinansowane ze środków Fundacji Współpracy Polsko-Niemieckiej.
W roku 2012 z inicjatywy I. Skórzyńskiej, E. Głowackiej – Sobiech (WSE UAM), I. Chmury – Rutkowskiej (WSE UAM), przy współudziale naukowym i organizacyjnym D. Konieczki-Śliwińskiej, J. Budzińskiej, V. Julkowskiej, J. Strykowskiej-Nowakowskiej oraz J. Gąsowskiego w partnerstwie z WSE UAM oraz z Cultural Foundation „Memoria” reprezentowanym przez Claudię Florentinę Dobre w Bukareszcie, odbyła się Międzynarodowa Konferencja Naukowa pt. „Szkolna edukacja historyczna. Historia ludzi. Historia dla ludzi”.
W roku 2017 odbyła się Ogólnopolska Konferencja Naukowa pt. „Metody jakościowe w dydaktyce historii” w partnerstwie z Wydziałem Studiów Edukacyjnych UAM i Instytutem Etnologii i Antropologii Kulturowej UAM.
W latach 2006 – 2018 w ZDH z inicjatywy I. Skórzyńskiej i M. Bugajewskiego odbył się także cykl seminariów i wykładów otwartych prof. Bogumiła Jewsiewickiego z Uniwersytetu Laval (Québec, Kanada) poświęconych problematyce antropologii pamięci historycznej.
Od roku 2015 I Skórzyńska uczestniczy w dorocznych międzynarodowych konferencjach World Center For Women's Studies. W roku 2019 Wydział Historii UAM był współorganizatorem 5TH WORLD CONFERENCE ON WOMEN'S STUDIES nt. "Women's Emancipation: Support and Care For Sustainable Development". Konferencja miała miejsce w siedzibie współorganizatora - Szkole Głównej Gospodarstwa Wiejskiego w Warszawie
Od roku 2020 I. Skórzyńska bierze udział jako członkini stała w pracach komitetu wykonawczego WCWS.
W 2017 roku dr Justyna Budzińska współorganizowała i współtworzyła seminarium dla nauczycieli „Źródło ikonograficzne w warsztacie nauczyciela. Edukacja muzealna na przykładzie galerii „Piastów malowane dzieje” (Wydział Historyczny UAM w Poznaniu, Muzeum Początków Państwa Polskiego w Gnieźnie, Ośrodek Doskonalenia Nauczycieli w Poznaniu).
Podczas pandemii w 2021 i 2022 roku Prof. V. Julkowska zorganizowała dwukrotnie warsztaty online wokół tematyki historii rodzinnych dla studentów i doktorantów z czeskich uniwersytetów w Ostrawie i Hradec Kralove z udziałem doktorantek Małgorzaty Gumper i Weroniki Terleckiej.
W 2022 roku prof. V. Julkowska zorganizowała trzy warsztaty online z nauczycielami, metodyki i dydaktyki wokół wspólnego polsko-niemieckiego podręcznika do historii we współpracy z Ośrodkami Doskonalenia Nauczycieli z Poznania, Wrocławia i Opola oraz Konsulatem Generalnym NRF we Wrocławiu.
W 2022 roku w Warszawie odbyła się Międzynarodowa Konferencja Wspólnej Polsko-Niemieckiej Komisji Historyków i Geografów zatytułowana „W dialogu. Nowe wizje nauczania historii” (jedną z organizatorek była prof. V. Julkowska.
Od 2020 roku prof. Violetta Julkowska piastuje funkcję współprzewodniczącej Polsko-Niemieckiej Komisji Podręcznikowej.
Wszystkie dotychczasowe konferencje i seminaria zwieńczone zostały publikacjami monograficznymi, a wybrane materiały ukazywały się w czasopismach naukowych i monografiach w Polsce i w Europie.
PROJEKTY DYDAKTYCZNE I DYDAKTYCZNO-BADAWCZE
Ze względu na wyjątkowy charakter ZDH, którego kadra badawczo-dydaktyczna nie tylko prowadzi badania naukowe i organizuje konferencje – pole wymiany i dyskusji badaczek i badaczy z Poznania, Polski, Europy i z wybranych krajów pozaeuropejskich, ale także kształci przyszłych nauczycieli historii, konferencjom i seminariom zawsze towarzyszyły warsztaty dydaktyczne oraz działania towarzyszące takie jak wystawy, pokazy filmów, studenckie projekty naukowe, naukowo-dydaktyczne i społeczne, dyskusje panelowe itd. Zawsze też w spotkaniach tych uczestniczyli nauczyciele historii i wiedzy o społeczeństwie oraz studenci specjalności nauczycielskiej. Ze względu na tych ostatnich w całej historii ZDH podejmowano liczne inicjatywy naukowo-dydaktyczne dla studentów. Przede wszystkim były to seminaria wyjazdowe (Dom Pracy Twórczej UAM Ciążeń, Obrzycko) w ramach, których realizowane były warsztaty z zakresu dramy i teatru w szkolnej edukacji historycznej oraz emisji głosu w warsztacie nauczyciela historii, tu we współpracy z aktorami: Jolantą Cynkutis, Khalidem Tyabji oraz Bogumiłem Gaudenem, a także projekty edukacyjne m.in. we współpracy z oddziałem poznańskim IPN.
W latach 2016-2023 studenci specjalności nauczycielskiej na kierunku historia oraz humanistyki w szkole zrealizowali następujące projekty badawcze i badawczo-dydaktyczne:
„Opowieści migracyjne: Storytelling nauczycielski” - Sekcja Animacji Kultury Historycznej Koła Naukowego Historyków
„Narracje – Migracje: Czytanie performatywne” - Sekcja Animacji Kultury Historycznej Koła Naukowego Historyków
„Collegium Martineum: Biografia miejsca” - Sekcja Animacji Kultury Historycznej Koła Naukowego Historyków
„Kongo: Pamięć – Obraz – Interpretacja” - Sekcja Animacji Kultury Historycznej Koła Naukowego Historyków
„Słowniczek – pomocniczek - Словник – помічник”. Pojęcia historyczne dla klasy IV szkoły podstawowej - mapy myśli oraz dwujęzyczny słownik tekstowy dla polskich i ukraińskich uczniów poznańskich szkół
„Czy warto studiować niewygodnie?” Badania z zakresu dydaktyki biograficznej losów absolwentów UAM we współpracy z Muzeum UAM i w ramach wsparcia Szkoły Nauk Humanistycznych (edycja I projektu) oraz grantu projakościowego Prorektor UAM “Uniwersytet Jutra II” - edycja III (edycja II projektu).