prof. UAM dr hab.Przemysław Matusik

Obszar zainteresowań badawczych

- historia Polski w XIX wieku, ze szczególnym uwzględnieniem Wielkiego Księstwa Poznańskiego;

- dzieje pracy organicznej;

- przemiany cywilizacyjne XIX wieku;

- historia Kościoła -  religia a procesy modernizacyjne XIX i XX wieku;

- dzieje miast w XIX i XX wieku (szczególnie Poznania);

- historia idei.


Wybrana bibliografia

Monografie i prace pod redakcją:

Religia i naród. Życie i myśl Jana Koźmiana 1814-1877, Poznań 1998

(współred.) Dzieje polityczne, kultura , biografistyka. Studia z historii XIX i XX wieku ofiarowane prof. Zbigniewowi Dworeckiemu, red. L. Trzeciakowski i P. Matusik, Poznań 2002;

(współred.), Swoi i obcy. Studia z dziejów myśli Wielkiej Emigracji, red. P.Matusik, K.Marchlewicz, Poznań 2004,

„Nadeszła epoka przejścia...” Nowoczesność w piśmiennictwie katolickim Poznańskiego 1836-1871, Poznań 2011, ss. 436;

(współred.) Kulturowe wzorce a społeczna praktyka. Studia z dziejów kobiet, red. A. Jakuboszczak, P. Matusik, Poznań 2012, ss.240;

(współred.) Instytut Historii Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu w latach 2006-2016, red. P. Matusik, J. Dobosz, D. Konieczka- Śliwińska , Instytut Historii UAM, Poznań2016, ss. 284;

(współred.) Tolkien. Mit, historia, literatura. Eseje i studia., red.: Michalski Maciej, Przemysław Matusik, Kopeć Zbigniew, Instytut Historii UAM (2016), ss. 216;

(współred.) Historia na Uniwersytecie Poznańskim. Od Seminarium Historycznego do Instytutu Historii (1919-2019), red.: K. Balbuza, J. Dobosz, D. Konieczka-Śliwińska, K. Kościelniak, P. Matusik,  Poznań: Wydawnictwo Instytutu Historii UAM, 2019, ss. 423;

Redakcje monograficznych numerów „Kroniki Miasta Poznania”:

„Kronika Miasta Poznania” 2009 nr 2,3: Okupacja 1-2, red.: P. Matusik, Wydawnictwo Miejskie Posnania,  ss. 346, 350;

„Kronika Miasta Poznania” 2015, nr 1: Czterdziesty piąty., red.: P. Matusik, Wydawnictwo Miejskie Posnania,  ss. 334,

„Kronika Miasta Poznania” 2016, nr 1: 966 - poznańskie dziedzictwo, red.: P. Matusik, Wydawnictwo Miejskie Posnania, ss. 335,

„Kronika Miasta Poznania” 2017, nr 1: PTPN 1857-2017, red.: P. Matusik, Wydawnictwo Miejskie "Posnania", ss. 382,

„Kronika Miasta Poznania" 2018 nr 3: 1918. Od rewolucji do powstania, red.: P. Matusik, Wydawnictwo Miejskie Posnania, ss. 399

„Kronika Miasta Poznania” nr 1, 2019: Uniwersytetowi na stulecie, red.: P. Matusik, Wydawnictwo Miejskie "Posnania", ss. 392

Edycje:

Paulina Cegielska, Z moich wspomnień. Przechadzki po mieście, wstęp i red. naukowa   P. Matusik, Poznań 1997;

Kajetan Morawski, Wspólna droga z Rogerem Raczyńskim. Wspomnienia, Wstęp J.Pajewski, przedm. M.Libicki, przygotowanie do druku i objaśnienia P. Matusik, Poznań 1998;

Heinrich Himmler, Poznańska mowa do gruppenführerów SS, 4 października 1943, tłumaczenie i opracowanie P. Matusik,  „Kronika Miasta Poznania” 2009,  nr 2, s. 315 – 334;

Tertulian Stablewski, Czterdziesty, czterdziesty pierwszy. Dziennik z wojny, opracował P. Matusik,  „Kronika Miasta Poznania” 2009,  nr 3, s. 313 – 340;

Moritz Jaffe, Poznań pod panowaniem pruskim, Redakcja naukowa, przygotowanie tłumaczenia do druku i indeks osób P. Matusik, Poznań 2012,

A. Kucharska , T. Rogoziński, P. Matusik, Listy wakacyjne. Wybór korespondencji kard. Mieczysława Halki – Ledóchowskiego z ks. Władysławem Meszczyńskim z lat 1887-1900 [w:]  Kardynał nieznany. The unknown Cardinal, red. M. Pukianiec, Centrum Turystyki Kulturowej TRAKT, Poznań, 2015, s. 59-101

Wybrane artykuły:

Mickiewicz w konserwatywnych polemikach lat 1848-1855, [w:] Księga Mickiewiczowska. Patronowi uczelni w dwusetną rocznicę urodzin 1798-1998. Praca zbiorowa pod redakcją Zofii Trojanowiczowej i Zbigniewa Przychodniaka, Poznań 1998, s. 315-340;

Die Posener Adam-Mickiewicz-Denkmäler: 1856-1998, [w:] Denkmäler in Kiel und Posen . Paralellen und Kontraste, red. R. Jaworski, W. Molik, Kielce 2002, s. 180-196;

Źródło siły narodowej czy kosmopolityczne zagrożenie? Kościół w katolickiej publicystyce Wielkiej Emigracji („Młoda Polska” - „Trzeci Maj” - „Dziennik Narodowy”), [w:] Swoi i obcy. Studia z dziejów myśli Wielkiej Emigracji, Redakcja P.Matusik, K.Marchlewicz, Poznań 2004, s. 53-72;

Posłowie, w: Józef Szujski, Historyi polskiej treściwie opowiedzianej ksiąg dwanaście, Poznań 2005, s. 479-496;

„Obelisk der Geschichte oder überheblicher Halbgott” Otto von Bismarck im polnischen Diskurs 1862-1898, [w:] Klaus Hildebrandt, Eberhard Kolb (Hg), Otto von Bismarck im Spiegel Europas, Paderborn – München – Wien – Zürich 2006, s. 95-113

Jak zrobić powstanie i wygrać? Krótka historia Powstania Wielkopolskiego 1918 – 1919, [w:] Mogilno w Powstaniu Wielkopolski, (1918 – 1919). Praca zbiorowa pod redakcją Danuty Konieczki – Śliwińskiej, Poznań 2008, s. 21- 39

Stan badań nad dziejami Kościoła Poznańskiego w XIX wieku, [w:] Kościół Poznański w historiografii, pod redakcją ks. Leszka Wilczyńskiego, Poznań 2009, s.135- 177

Posłowie. Arthur Kronthal, czyli o pruskiej polityce historycznej w dobie wilhelmińskiej, [w:] A. Kronthal, Poznań oczami Prusaka wzorowego. Przyczynki do historii zabytków oraz życia umysłowego Poznania, Poznań 2009 s. 214 –221;

Mieszczańskość, nowoczesność, nacjonalizm: o Poznaniu Moritza Jaffego, [w:] Moritz Jaffe, Poznań pod panowaniem pruskim, Redakcja naukowa, przygotowanie tłumaczenia do druku i indeks osób P. Matusik, Poznań 2012, s. 8-24

„W bój bez broni”. Ruch narodowy i powstanie styczniowe 1856 – 1864, „Kronika Miasta Poznania” 2013, nr 1: 1863, s. 7-28

Cieszkowski a początki pracy organicznej w Poznańskiem [w:] August Cieszkowski in memoriam 1814-2014, red.: Meller Katarzyna , Wydawnictwo PTPN, Poznań2015, s. 49-68;

Cywilizacje Śródziemia: od lasów Lothlorien do ziemi jałowej Mordoru, [ w:] Tolkien. Mit, historia, literatura. Eseje i studia., red.: P. Matusik, M. Michalski, Z.Kopeć, Instytut Historii UAM, Poznań  2016, s. 131-155

Aktywność naukowa w Instytucie Historii UAM w latach 2006-2016. Próba podsumowania. [w:]  Instytut Historii Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu w latach 2006-2016, red.: J. Dobosz, D. Konieczka- Śliwińska, P. Matusik, Instytut Historii UAM , Poznań 2016, s. 7-37

Chrześcijaństwo a maszyna parowa. Między sekularyzacją a odrodzeniem 1789-1914 [w:] Powtórka przed..." X Spotkania z historią dla szkół ponadgimnazjalnych , red.: D. Konieczka- Śliwińska, J. Dobosz, Instytut Historii UAM, Poznań 2016, s. 49-64;

"Klasycyzm", czyli o dziele Ryszarda Przybylskiego [w:] O pożytkach z lektury książek historycznych, red.: W. Molik, Instytut Historii UAM, Poznań2016, Str. 155-163,

"Boże, coś Polskę..." Religia w dobie "rewolucji moralnej" 1860-1863, [w:] Powstanie styczniowe 1863-1864. Historie i analizy., red.: J. Kloczkowski , R.Żurawski vel Grajewski , Ośrodek Myśli Politycznej, Kraków 2017, s. 265-300

Lech Trzeciakowski (24 XII 1931-7 I 2017), „Kwartalnik Historyczny”, CXXV(1 ) (2018), s. 229-233;

Centralne Towarzystwo Gospodarcze - w kręgu pracy organicznej i solidaryzmu społecznego [w:] Dzieje Oddziału Wielkopolskiego Polskiego Towarzystwa Leśnego w Poznaniu w latach 1866-2017 , red.: W. Chałupka , Oficyna Wydawnicza G&P Gościański&Prętnicki, Poznań2017, s. 7-20;

"Tylko w celu zostania Polakiem oręż przypasałem..." O życiowej drodze Jana Henryka Dąbrowskiego. [w:] Generał Jan Henryk Dąbrowski 1755-1818. W 200 rocznicę śmierci. , red.: W. Molik, Centrum "Instytut Wielkopolski", Wielkopolskie Muzeum Niepodległości, Poznań 2018, s. 9-38;

Dzieje Poznania - między stołecznością a prowincjonalizmem, [w:]  Pół wieku współpracy - na tropach poznańsko-brneńskich kontaktów naukowych i kulturalnych, red.: S. Paczos, U. Kowalska-Nadolna, Instytut Historii UAM, Poznań2018, s. 13-34;

"My z Napoleonem..." Kilka uwag o sprawie polskiej w dobie napoleońskiej. w Dobrzyccy bohaterowie czasów napoleońskich., red.: Borowiak Stanisław , Muzeum Ziemiaństwa w Dobrzycy, Dobrzyca 2018, s. 5-12;

Uwagi o wielkopolskim programie pracy organicznej [w:] Szkoła dziedzictwa. Działaj! Publikacja towarzysząca programowi edukacyjnemu "Szkoła Dziedzictwa", Centrum Turystyki Kulturowej TRAKT, Poznań, 2018, s. 23-29;

Wielkie Księstwo Poznańskie: Polacy, Niemcy, pruska polityka 1815-1914. [w:] Wielkopolanie ku Niepodległej - w stulecie zwycięskiego powstania 1918-1919 roku , red. O. Bergman, Wielkopolskie Muzeum Niepodległości w Poznaniu, Poznań 2018, s. 14-24;

Ziemiaństwo w XIX-wiecznym Poznaniu , "Kronika Miasta Poznania" , (1) (2018), s. 105-124;

Dlaczego Plac Wiosny Ludów? Z poznańskich dziejów XIX wieku, "Kronika Miasta Poznania", nr 2, 2018, s. 45-52

Co się stało 27 grudnia? , "Kronika Miasta Poznania", (3) (2018), s. 122-142

Polskie strategie narodowe w XIX wieku/ The Polish National Strategies in the Nineteenth Century, [w:] Ku niepodległości. Polskie i irlandzkie drogi do suwerenności/Towards Independence. Polish and Irish Ways To Sovereignity, red. K. Marchlewicz, A. Kucharski, Poznań: Fundacja Kultury Irlandzkiej / Irish Culture Foundation, Poznań, 2019, s. 12-26, 152-163 (wersja ang.);

Dzieje Instytutu Historii UAM, [w:] Historia na Uniwersytecie Poznańskim. Od Seminarium Historycznego do Instytutu Historii (1919-2019), red.: K. Balbuza, J. Dobosz, D. Konieczka-Śliwińska, K. Kościelniak, P. Matusik,  Poznań: Wydawnictwo Instytutu Historii UAM, 2019, s. 9-15

Badania nad dziejami zaboru pruskiego, [w Historia na Uniwersytecie Poznańskim. Od Seminarium Historycznego do Instytutu Historii (1919-2019), red.: K. Balbuza, J. Dobosz, D. Konieczka-Śliwińska, K. Kościelniak, P. Matusik,  Poznań: Wydawnictwo Instytutu Historii UAM, 2019, s. 276-281;

[wraz z D. Konieczką- Śliwińską], Badania regionalistyczne, [w:] Historia na Uniwersytecie Poznańskim. Od Seminarium Historycznego do Instytutu Historii (1919-2019), red.: K. Balbuza, J. Dobosz, D. Konieczka-Śliwińska, K. Kościelniak, P. Matusik,  Poznań: Wydawnictwo Instytutu Historii UAM, 2019,  s. 285-288

Prof. dr hab. Lech Trzeciakowski (1931-2017), [w:] Luminarze nauki Uniwersytetu Poznańskiego w latach 1919–2019, red. Z. Pilarczyk, seria: Uniwersytet Poznański (1919-2019), Poznań: Wydawnictwo Naukowe UAM, 2019, s. 738-744;

Miasto i uniwersytet, „Kronika Miasta Poznania" nr 1, 2019, s. 37-60;

Historycy w cieniu Zamku. Kilka uwag o poznańskim środowisku historycznym w „historycznej” przestrzeni miejskiej, [w:] Od zgonu ojca narodów do śmierci orła Karpat. Księga na sześćdziesiąte urodziny Jerzego Kochanowskiego/ Vom Tod des Vaters der Völker bis zum Ende des Adlers derKarpathen. Festschrift zum 60. Geburtstag von Jerzy Kochanowski, red./hrsg. W. Borodziej, M.Buko, R.Utz, Z.Zakrzewska, Warszawa 2020, s. 342-353;


Funkcje

Prodziekan Wydziału Historii d.s. naukowych

Inne

Poznańskie Towarzystwo Przyjaciół Nauk -  wiceprezes od 2019

„Przegląd Historyczny” – członek Rady Naukowej

„Kronika Miasta Poznania” – od 2015 redaktor naczelny

Członek Rady Naukowej Serii Wydawniczej „Religioese Kulturen in Europa im 19. U. 20 Jahrhundert” Wydawnictwa „Vanderhoeck&Ruprecht”  (od 2016)

Rady naukowe:

Wiceprzewodniczący Rady Naukowej Wielkopolskiego Muzeum Niepodległości

Członek Rady Naukowej Biblioteki Raczyńskich w Poznaniu

Członek Rady Biblioteki Kórnickiej PAN

Członek Rady Naukowej Muzeum Narodowego w Poznaniu

Przewodniczący Rady Naukowej Muzeum Ostrowa Wielkopolskiego

Nagrody:

1998 - tytuł książki roku przyznany pracy Religia i naród. Życie i myśl Jana Koźmiana 1814 – 1877, Poznań 1998 przez Jury Nagrody im. J. Skowronka;

2009 – Nagroda im. Józefa Łukaszewicza „Posnaniana 2009” za najlepszą książkę roku 2009 o tematyce poznańskiej dla „Kroniki Miasta Poznania” t. 2-3: Okupacja;

2012 – nagroda II stopnia Rektora UAM za książkę pt. “Nadeszła epoka przejścia...” Nowoczesność w piśmiennictwie katolickim Poznańskiego 1836-1871 (Poznań 2011);

2016 – Srebrny medal za Długoletnią Służbę (przyznany przez Prezydenta RP);