prof. dr hab.Józef Dobosz

Obszar zainteresowań badawczych

Moje dotychczasowe badania koncentrowały się na dziejach polskiego Kościoła w średniowieczu (szczególnie doby piastowskiej oraz wspólnot zakonnych, zwłaszcza cysterskich). Innym istotnym wątkiem badawczym przeze mnie podejmowanym były najstarsze dzieje dokumentu na ziemiach polskich, a okazjonalnie zajmowałem się też kwestiami z zakresu regionalistyki i dziejów miast polskich oraz zagadnieniami ustrojowymi i gospodarczymi (wszystko w zakresie wieków średnich), a także tematyką związaną z archiwistyką okresu staropolskiego. W ostatnich latach rozszerzyłem swe zainteresowania o biografistykę, dzieje prawa książęcego w Polsce piastowskiej oraz relacje polsko-czeskie w kontekście środkowoeuropejskim [tu m.in.: kierownik grantu Czeskie wpływy kulturowe w tradycji duchowej i materialnej państwa Piastów (X – druga połowa XIV wieku), zakończonego w listopadzie 2011 oraz organizator lub współorganizator międzynarodowych konferencji naukowych polsko-czeskich w Gnieźnie]. W zamierzeniach na najbliższe lata znajduje się opracowanie dziejów przełomowego w dziejach Polski wieku XIII, w szerszym kontekście polskiego rozbicia dzielnicowego (roboczy tytuł: „Spadkobiercy Krzywoustego”).

Najważniejsze publikacje

a) Monografie:

Działalność fundacyjna Kazimierza Sprawiedliwego, Poznań 1995, Instytut Historii, ss. 253

Monarcha i możni wobec Kościoła w Polsce do początku XIII wieku, Poznań 2002, Wydawnictwo Poznańskie, ss. 542

Kazimierz II Sprawiedliwy, Wydawnictwo Poznańskie, Poznań 2011, ss. 278 (II wyd. Wydawnictwo Poznańskie, Poznań 2014, ss. 336)

Ecclesia, monasteria, privilegia … Studia z dziejów Kościoła w średniowiecznej Polsce, [red. M. Matla, M. Danielewski, M. Biniaś-Szkopek, R. Tomczak], Instytut Historii UAM, Poznań 2019, ss. 401

Opracowanie i wydanie: Stanisław Kętrzyński, Zarys nauki o dokumencie polskim wieków średnich, Poznań 2008, Wydawnictwo Poznańskie, ss. 425 [wznowienie podręcznika do dyplomatyki z 1934 roku]

Opracowanie, konsultacja, posłowie – Alexander Demandt, Historia świata w zarysie, Poznań 2010, Wydawnictwo Poznańskie, ss. 339

Opracowanie i posłowie: Stanisław Smolka, Mieszko Stary i jego wiek, Poznań 2011, Wydawnictwo Poznańskie, ss. 411 [Posłowie, s. 393–407]

Redakcja naukowa, opracowanie i posłowie – Gerard Labuda, Pierwsze wieki monarchii piastowskiej, Wyd. Nauka i Innowacje, Poznań 2012, ss. 345 [Posłowie s. 315‒326]

b) Redakcje ważniejszych prac zbiorowych:

Cystersi w społeczeństwie Europy Środkowej. Materiały z konferencji naukowej odbytej w klasztorze oo. Cystersów w Krakowie Mogile z okazji 900 rocznicy powstania Zakonu Ojców Cystersów, Poznań 2000, ss. 826 (wstęp i redakcja wspólnie z A.M. Wyrwą)

Naukowe dzieło Profesora Gerarda Labudy, wstęp i red. J. Dobosz, Poznań 2006, ss. 285

Przemyślidzi i Piastowie. Twórcy i gospodarze średniowiecznych monarchii. Materiały z konferencji naukowej, Gniezno 5-7 maja 2004 roku, wstęp i red. J. Dobosz, Poznań 2006

Pierwsze polsko-czeskie forum młodych mediewistów. Materiały z konferencji naukowej Gniezno 27-29 września 2005 roku, wstęp i red. Józef Dobosz, Jakub Kujawiński, Marzena Matla-Kozłowska, Wydawnictwo IH UAM, Poznań 2007, ss. 342

Drugie polsko-czeskie forum młodych mediewistów. Mediewista wobec źródła – teoria i praktyka. Materiały z konferencji naukowej Gniezno 25–28 września 2007 roku, red. J. Dobosz, J. Kujawiński, M. Matla-Kozłowska, Poznań 2009, Wydawnictwo IH UAM, ss. 323

Kościół w monarchiach Przemyślidów i Piastów. Materiały z konferencji naukowej Gniezno 21–24 września 2006 roku, wstęp i red. J. Dobosz, Poznań 2009, Wydawnictwo Poznańskie, ss. 396

Gnieźnieńskie koranacje królewskie i ich środkowoeuropejskie konteksty, red. J. Dobosz, M. Matla, L. Wetesko, Gniezno – Poznań 2011, ss. 320

Chrystianizacja Europy. Kościół na przełomie I i II tysiąclecia, Wydawnictwo Naukowe UAM, red. J. Dobosz, J. Strzelczyk, Poznań 2014, ss. 291

Chrystianizacja „Młodszej Europyˮ, red. J. Dobosz, J. Strzelczyk, M. Matla, Poznań 2016, Wydawnictwo Naukowe UAM, ss. 318

Dzieje Gniezna pierwszej stolicy Polski, red. J. Dobosz, Gniezno 2016, ss. 820

Chrzest Mieszka I i chrystianizacja państwa Piastów, red. J. Dobosz, M. Matla, J. Strzelczyk, Wydawnictwo Naukowe UAM, Poznań 2017, ss. 338

Studies on the Christianisation of Europe, Wydawnictwo Naukowe UAM, Poznań 2019, ss. 164

Polonia coepit habere episcopum. The origin of the Poznan bishopric in the light of the latest research, Wydawnictwo Naukowe UAM, Poznań 2019, ss. 151 [współredakcja z Tomaszem Jurkiem]

Redakcja serii: „Biblioteczka Źródłoznawcy” (t. 1–10); „Scripta Minora” (od 2012 roku) oraz redakcja naukowa „Dziejów Archidiecezji Poznańskiej”.

c) Ważniejsze artykuły:

Dokument fundacyjny klasztoru Cystersów w Łeknie, [w:] Studia i materiały do dziejów Pałuk, t. I, red. A.M. Wyrwa, Poznań 1989, s. 53–83

Proces fundacyjny i pierwotne uposażenie klasztoru Cystersów w Jędrzejowie, [w:] Cystersi w Polsce. W 850-lecie fundacji opactwa jędrzejowskiego, red. D. Olszewski, Kielce 1990, s. 40–79

Casimir Le Juste et les fondationns d'abbayes cisterciennes en Petite Pologne au XIIe siècle, “Cîteaux. Commentarii Cisterscienses” 1995, fasc. 3–4, s. 243–257

Najstarsze świadectwa działalności fundacyjnej Kazimierza Sprawiedliwego, Studia Źródłoznawcze 35 (1994), s. 65–77

Badania nad dokumentami i skryptoriami polskich cystersów, [w:] Monasticon Cisterciense Poloniae, red. A.M. Wyrwa, J. Strzelczyk, K. Kaczmarek, t. I, Poznań 1999, s. 137–150

Działalność gospodarcza cystersów na ziemiach polskich – zarys problemu, [w:] Monasticon Cisterciense Poloniae, red. A.M. Wyrwa, J. Strzelczyk, K. Kaczmarek, t. I, Poznań 1999, s. 189–212 [wspólnie z AM. Wyrwą]

Arcybiskup Janik i jego następcy. Przygotowanie do reformy Henryka Kietlicza, [w:] 1000 lat Archidiecezji Gnieźnieńskiej, red. J. Strzelczyk, J. Górny, Gniezno 2000, s. 81–96

Die kleinpolnischen Zisterzienser – ihr Platz in Wirtschaft und Kultur Polens im 13. Jahrhundert, [w:] Zisterzienser. Norm, Kultur, Reform – 900 Jahre Zisterzienser, red. U. Knefelkamp, Berlin – Heidelberg 2001, Springer-Verlag, s. 127–136

Trzynastowieczni opaci klasztoru cystersów w Wąchocku, [w:] Ingenio et humanitate. Studia z dziejów zakonu cystersów i Kościoła na ziemiach polskich, red. A.M. Wyrwa, Biblioteka Śląska, Poznań–Katowice–Wąchock, 2007, s. 61–70

Piastowie wobec premonstratensów i innych form kanonikatu regularnego w XII wieku, Annales Academiae Pedagogicae Cracoviensis, fol. 40, Studia Historica 5 (2007): Premonstratensi na ziemiach polskich w średniowieczu i epoce nowożytnej, red. J. Rajman, Kraków 2007, s. 6–18

Dokument na ziemiach polskich w wiekach średnich, [w:] Ars scribendi. O sztuce pisania w średniowiecznej Polsce, Gniezno 2008, s. 37-49

Legitymizacja falsyfikatów dokumentów w XII–XIII-wiecznej Polsce, [w:] Pragmatické písemnosti v kontextu právním a správním, red. Z. Hojda, H. Pátková, Praha 2008, s. 43–54 [Opera Facultatis philosophicae Universitatis Carolinae Pragensis, vol. VI]

Kazimierz Sprawiedliwy w opinii mistrza Wincentego, [w:] WielkopolskaPolska – Czechy. Studia z dziejów średniowiecza ofiarowane Profesorowi Bronisławowi Nowackiemu, red. J. Jaskulski, Z. Górczak, Poznań 2009, s. 53–68

The Church in the Gallus Anonymous' chronicle – Gallus within the Church, [w:] Gallus Anonymous and his chronicle in the context of twelfth-century historiography from the perspective of the latest research, PAU, Kraków 2010, s. 75-89 [wspólnie z Edwardem Skibińskim]

Gerard Labuda jako popularyzator wiedzy o najstarszych dziejach państwowości polskiej i początkach organizacji kościelnej w Polsce, [w:] Początki państwa i Kościoła polskiego w badaniach Profesora Gerarda Labudy, Poznań 2011, s. 53–70

Herzogliche und adlige Stiftungstätigkeit im piastischen Polen des 12. Jahrhunderts, [w:] Monarchische und adlige Sakralstiftungen im mittelalterlichen Polen, red. E. Mühle, Akademie Verlag, Berlin 2013, s. 201–267

The Location (and Founding) of a Town of Poznań in Light of the Earliest Documents and Narrative Sources, “Studia Historiae Oeconomicae“31 (2013), s. 3–17

Gniezno jako centrum monarchii piastowskiej, [w:] Studia nad Dawną Polską 4 (2015), s.

Miejsce chrztu Mieszka I, „Kronika Miasta Poznania” 2016, nr 1, s. 11–20,

Dziejopisarze średniowieczni o roli i miejscu Poznania w najstarszym Kościele polskim, [w:] Archeologiczne tajemnice palatium i katedry poznańskiego Ostrowa, red. M. Przybył, Muzeum Archeologiczne w Poznaniu, Poznań 2016, s. 9–19

Historia w dziełach Johna Ronalda Reuela Tolkiena, [w:] Tolkien – Mit, historia, literatura. Eseje i studia, red. Z. Kopeć, P. Matusik, M. Michalski, Instytut Historii UAM, Poznań 2016, s. 33–40

Kazimierz Sprawiedliwy w średniowiecznych przekazach dziejopisarskich – następcy mistrza Wincentego, [w:] Na szlakach dwóch światów. Studia ofiarowane Profesorowi Jerzemu Hauzińskiemu, red. A. Teterycz-Puzio, Słupsk 2016, s. 337–345

Mesco dux Poloniae baptizatur – wejście władztwa piastowskiego do Respublica Christiana, „Poznańskie Studia Slawistyczneˮ nr 10 (2016), s. 37–50

Historyczne tło fundacji Konińskiego Słupa Drogowego, [w:] Koniński Słup Drogowy, Wydawnictwo Setidava Miejskiej Biblioteki Publicznej w Koninie, Konin 2016, s. 23–38

Motives and Inspirations. An Exploration of When i Why the Chronica Polonorum Was Written, [w:] Writing History in Mediewal Poland. Bishop Vincentius of Cracow and his Chronica Polonorum, red. Darius von Güttner-Sporzyński, Brepols Publishers n.v., Turnhout 2017, s. 43–61 [seria: Cursor Mundi, Vol. 28]

J. Dobosz, Profesor Gerard Labuda jako organizator życia naukowego, „Acta Cassubianaˮ 19 (2017), s. 33–45

Gniezno w wiekach średnich oczyma historyka, [w:] Gniezno wczesnośredniowieczny zespół grodowy, red. Tomasz Sawicki, Magdalena Bis, Warszawa 2018, Instytut Archeologii i Etnologii PAN, s. 46-55

Mediewistyka poznańska wobec  Czech – konferencje polsko-czeskie w Gnieźnie i ich brneńskie echa, [w:] Pół wieku współpracy – na tropach poznańsko-brneńskich kontaktów naukowych i kulturalnych. W 50. Rocznicę podpisania umowy partnerskiej  między miastami, red. S. Paczos, Urszula Kowalska-Nadolna, Instytut Historii UASM, Poznań 2018, s. 59-67

Co wiemy o Mieszku I w świetle zachowanych źródeł i nowszych badań?, [w:] Przełomowe wydarzenia historyczne we współczesnych polskich i czeskich podręcznikach szkolnych/ Historické mezníky v současných polských a českých školních učebnicích, red. Danuta Konieczka-Śliwińska, Małgorzata Machałek, Poznań 2018, Instytut Historii UAM, s. 51–66 [Co víme o Měškovi I. ve světle zachovaných pramenů a novějších výzkumů?, jw. s. 67–81]

Z Kielc przez Kraków i Warszawę do Poznania. Kazimierz Tymieniecki i jego działalność na Uniwersytecie Poznańskim przed II wojną światową, Kronika Miasta Poznania 2019, nr 1, [Uniwersytetowi w stulecie] s. 231-242

The Baptism of Duke Mieszko I in Medieval History-Writting, [w:] Studies on the Christianisation of Europe, Wydawnictwo Naukowe UAM, Poznań 2019, s. 119–133

Between source facts and historigraphic facts; knowledge about the first Bishop of Poland, [w:] Polonia coepit habere episcopum. The origin of the Poznan bishopric in the light of the latest research, ed. J. Dobosz, T. Jurek, Wydawnictwo Naukowe UAM, Poznań 2019, s. 99–109

Funkcje

Kierownik Pracowni Bohemistycznej IH UAM (2006–2019); od 2020 kierownik Zakładu Historii Europy Środkowej i Południowo-Wschodniej; prodziekan ds. studiów stacjonarnych Wydziału Historycznego (kadencja 2008–2012); Komisja rektorska ds. studiów stacjonarnych (kadencja 2008–2012); Rada Międzykierunkowych Indywidualnych Studiów Humanistycznych (kadencja 2008–2012); dyrektor Instytutu Historii UAM (2012–2019); od stycznia 2020 roku dziekan Wydziału Historii UAM.

Inne

a) Tematyka prowadzonych zajęć, wykładów i seminariów:

– seminarium: historia średniowiecza (szczególnie: początki państwowości piastowskiej, Polska w dobie rozbicia dzielnicowego; dzieje Kościoła polskiego w wiekach średnich, regionalistyka i dzieje miast, stosunki polsko-czeskie w średniowieczu, początki dyplomatyki polskiej i dzieje wczesnych kancelarii, biografistyka, kultura średniowiecza)

– wykłady fakultatywne: „Rycerstwo i rody rycerskie w Polsce średniowiecznej – narodziny, rozwój, znaczenie”, „Pierwsze wieki Kościoła w Polsce”, „Prawo książęce w Polsce piastowskiej”; „Biografistyka w warsztacie historyka mediewisty”

‒ wykłady z historii Polski o i historii Europy Środkowej na Wydziale Filologii Polskiej i Klasycznej UAM oraz dawniej, dla Filologiczno-historycznych studiów środkowoeuropejskich wykłady kursowe z zakresu średniowiecza polskiego i powszechnego.

b) Współorganizacja 14 edycji: „Powtórka przed…Spotkania z historią dla uczniów szkół ponadgimnazjalnych” (wspólnie z prof. Danutą Konieczką-Śliwińską) – współredakcja 14 tomów publikacji.

c) Członek Komitetu Głównego Olimpiady Historycznej od 2005 roku (wcześniej, od 1990 roku, w Komitecie Okręgowym Olimpiady Historycznej w Poznaniu).

d) Członek Polskiego Towarzystwa Historycznego (2004–2006 członek Zarządu Oddziału Poznańskiego, 2007–2012 prezes Oddziału Poznańskiego PTH); członek Wydziału II Poznańskiego Towarzystwa Przyjaciół Nauk; członek Polsko-Czeskiego Towarzystwa Naukowego; członek zespołu oceniającego Uniwersyteckiej Komisji Akredytacyjnej (2006–2008); członek zespołu oceniającego Polskiej Komisji Akredytacyjnej (2012–2016); współprzewodniczący Kapituły nagrody im. Kazimierza Tymienieckiego na najlepsze prace magisterskie napisane w Instytucie Historii UAM; przewodniczący Rady Muzeum Początków Państwa Polskiego w Gnieźnie (od 2016); członek Rady Naukowej Biblioteki Kórnickiej (od 2016).

e) Granty: kierownik – projekt Nr NN108 3701 33 pt. „Czeskie wpływy kulturowe w tradycji duchowej i materialnej państwa Piastów (X – druga połowa XIV w.)”, grant MNiSzW w latach 2007–2011; „U źródeł chrześcijaństwa w Polsce. Dzieje (archi)diecezji poznańskiej X–XX wiek”, NPRH Nr 0046/NPRH3/H11/82/2014. Wykonawca – „Dynastia i społeczeństwo państwa Piastów w świetle zintegrowanych badań historycznych, antropologicznych i genomicznych” (w ramach NCN „Symfonia” 2), NCN Nr UMO 2014/12/W/ N22/00466; „Wielkopolska średniowieczna. Społeczeństwo i dynastia w kontekście genezy państwa i składu etnicznego”, NPRH Nr 0040/NPRH3/H11/82/2014; Projekt 1aH 15 0419 83, pt. „Mit, tradycje i rzeczywistość materialna. Kruszwica. Od wczesnopiastowskiego grodu do zamku kazimierzowskiegoˮ (w ramach NPRH od 2015 roku); Projekt Nr 15-22658S, pt. „Úloha center v přechodové společnosti na přikladech z raně středověké Moravy a Slezskaˮ– wykonawca (do grudnia 2016 roku)

f) Udział w pracach rad redakcyjnych:Acta Univers. Carolinae Pragensis – Philosophica et Historica”; „Rocznik Przemyski”; „Czas Przeszły. Poznańskie studia historyczne” – członek Rady Programowej; „Slavia Antiqua. Rocznik poświęcony starożytnościom słowiańskim” – członek Rady Naukowej; Rocznik Kolski; „Rocznik Muzeum Początków Państwa Polskiego” – członek Rady Naukowej. Od 2012 roku redaktor naczelny czasopisma „Historia Slavorum Occidentis” (Wydawnictwo Adam Marszałek, redakcja afiliowana w Instytucie Historii UAM obecnie na Wydziale Historii UAM)