dr hab.Elena Klenina

Starożytna historia gospodarcza

Architektura rzymska i wczesnobizantyńska

Archeologia i historia Limesu Dołnodunajskiego w okresie I – VI w.

Ceramika hellenistyczna, rzymska i późnorzymska

Historia Cesarstwa Rzymskiego i Bizantyńskiego

Religia, kultura i sztuka prowincji rzymskich

1999-2002 – wykonawca grantu „Architektura Wczesnobizantyjskich Budowli Sakralnych Chersonezu Taurydzkiego”. Narodowy Program Rozwoju Humanistyki # 0162/FNiTP/H12/80/2011. Interdyscyplinarnym projektem kierował dr A. B. Biernacki, Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu (Polska). Projekt był realizowany w Polsce oraz na terenie antycznego miasta Chersonez Taurydzki (Ukraina).

2003–2006 – wykonawca grantu „Biskupstwo w Novae (Moesia Secunda) w IV-VI wieku: historia, architektura, życie codzienne”. Komitet Badań Naukowych Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego RP # 2 H01G 082 25. Interdyscyplinarny projekt był realizowany pod kierunkiem dr A. B. Biernackiego (Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu) w Polsce i Bułgarii na terenie rzymskiego obozu legionowego i miasta wczesnobizantyjskiego Novae przy udziale Instytutu Archeologii Bułgarskiej Akademii Nauk.

2008-2011 – wykonawca grantu „Wielka łaźnia legionowa w Novae (Moesia Inferior), II-IV w. Architektura, infrastruktura, styl życia”. Komitet Badań Naukowych, Narodowe Centrum Nauki # 33605. Interdyscyplinarny projekt był realizowany pod kierownictwom dr A. B. Biernackiego (Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu) w Polsce i Bułgarii na terenie rzymskiego obozu legionowego i miasta wczesnobizantyjskiego Novae przy udziale Instytutu Archeologii Bułgarskiej Akademii Nauk.

2012 – projekt naukowo-konserwatorski "Muzealizacja obiektów archeologicznych: innowacyjne metody w tworzeniu ekspozycji na wolnym powietrzu". Projekt był realizowany pod kierownictwom dr Elena Klenina w mieście Sewastopol (Ukraina). Projekt był finansowany przez Fundację Renata Achmetowa "Розвиток Украïни" w ramach programu "Pomysł, impuls, innowacje". Realizacja odbyła się we współpracy z naukowcami z Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu (Polska).

2012-2015 – wykonawca grantu „Topografia i architektura Chersonezu Taurydzkiego. Zagadnienia identyfikacji i zabudowy agory – centrum antycznego miasta”. Narodowy Program Rozwoju Humanistyki # 0162/FNiTP/H12/80/2011. Projekt interdyscyplinarny realizowany był pod kierownictwom dr A. B. Biernackiego (Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu) w Polsce i Ukranie przy udziale Narodowego Rezerwatu "Chersonez Taurydzki" (Ukraina).

Umowy międzynarodowe dla wspólnej realizacji międzynarodowych interdyscyplinarnych projektów naukowo-badawczych wraz licencjami na wieloletnie badania archeologiczne z zachowaniem wszystkich praw autorskich stron, zgodnie z prawodawstwem państw - partnerów umów.

1. Umowa naukowo-badawcza na lata 2015-2019 dla realizacji polsko-bułgarskiego projektu „Rzymski obóz legionowy i wczesnobizantyjskie miasto Novae” (kontynuacja umów i wspólnych projektów polsko- bułgarskich, prowadzonych na przestrzeni lat 1970-2019). Umowa podpisana przez Jego Magnificencję Rektora UAM i Dyrektora Instytutu Archeologii Bułgarskiej Akademii Nauk. Uzgodniona ze stroną bułgarską kontynuacja realizacji projektu w kolejnych latach 2020-2024. W 2019 roku przeprowadzono kolejną interdyscyplinarną kampanię archeologiczną w Novae. W 2020 roku będzie miał miejsce jubileusz 60-lecia polsko-bułgarskich badań w Novae i 50-lecie Międzynarodowej Interdyscyplinarnej Ekspedycji Archeologicznej UAM „Novae”.

2. Umowa naukowo-badawcza na lata 2010-2015 dla realizacji polsko-ukraińskiego projektu naukowo-badawczego „Topografia i architektura Chersonez Taurydzki” (kontynuacja umów i wspólnych projektów polsko-ukraińskich prowadzonych na przestrzeni lat 1998-2015). Umowa podpisana przez Jego Magnificencję Rektora UAM i Dyrektora Generalnego Narodowego Rezerwatu Chersonez Taurydzki w Sevastopolu (Krym). Projekt zrealizowany mimo przerwania bezpośrednich badań archeologicznych i pobytów badawczych na Krymie w marcu 2014 roku w związku z aneksją i okupacją Krymu przez Rosję. Kontynuowane są interdyscyplinarne prace studyjne w Polsce nad materiałami źródłowymi odkrytymi w Chersonezie Taurydzkim – przygotowywana jest kolejna monografia w języku angielskim.

3. Umowa naukowo-badawcza na lata 2019-2023 dla realizacji polsko-gruzińskiego interdyscyplinarnego projektu naukowo-badawczego „Antyczne i wczesnośredniowieczne miasto Nekresi (Królestwo Iberii), Historia, topografia, architektura”. Nowa polsko-gruzińska umowa podpisana przez Jego Magnificencję Rektora UAM i Dyrektora Państwowego Muzeum Narodowego w Tbilisi. W 2019 roku zrealizowano pierwszą interdyscyplinarną kampanię archeologiczną na terenie Nekresi.

Publikacje naukowe w czasopismach znajdujących się w bazie Web of Science (WoS) lub na liście European Reference Index for the Humanities (ERIH)

1. Biernacki A. B., Klenina E., Zambrzycki P. (2018) The Bas-Relief of a Centurion from the Armoury of the Roman Legionary Camp in Novae (Moesia Inferior): Identification and Techniques of Execution. In: Archaeologia Bulgarica ХХII, 1, 2018, 71-80. ISSN 1310-9537

2. Biernacki A.B., Klenina E. (2016) The Labrum from the Large Legionary Bathhouse of Novae (Moesia Inferior). In: Archaeologia Bulgarica ХХ, 2, 2016, 45-56. ISSN 1310-9537

3. Biernacki A.B., Klenina E.Yu., Pashkevych G.A. (2015) Some Aspects of Everyday Life in the Late Byzantine Tauric Chersonesos. In: Archaeologia Bulgarica ХІХ, 3, 2015, 75-90. ISSN 1310-9537

4. Klenina E. (2014) REVIEWS: Sirma S. Alexandrova. Typology and chronology of the hand-made pottery of the Roman and Early Byzantine period (1st – 6th C.) on the territory of Bulgaria. Dissertations. National Archaeological Institute with Museum. Volume 7. Sofia, 2013, 443 pp., 41 fig., drawings 308-443 pp. Archaeologia Bulgarica XVIII, 2: 105-107 ISSN 1310-9537

Monografie i redakcje:

5. Klenina E. (2018) Chersonesus Taurica in the Principate. Some Aspects of Economic History according to Archaeological Data, Poznań 2018, Wydawnictwo Instytutu Historii UAM, 456 str. ISBN 978-83-65663-95-5

6. Klenina E. (ed.) (2018) Novae. Studies and Materials, vol. VI., Sacrum et Profanum. Haec studia amici et collegae Andrei B. Biernacki septuagennio decant, Poznań 2018, Wydawnictwo Instytutu Historii UAM, 306 pp.

7. Бернацки А.Б., Кленина E. (2016) Квартал 55 с пятиапсидным храмом (IV/III в. до н.э.–XIV в. н.э.) в Херсонесе Таврическом. Tом III. Повседневная жизнь [A.B. Biernacki, E. Klenina, The Ouarter 55 with a Five-Apse Church (4th/3rd cent. BC-14th c. AD) in Tauric Chersonesos. Vol. III. Everyday Life with participation N.A. Alekseyenko, Z. Gocheva, M. Gazda, O.P. Zhuravlev, M. Marcgraf, D. Makowiecki, A.S. Namoilik, E.Yu. Palkina, D.Yu. Ponomarev, V.Yu. Radochin, E. Rozpędowski, V.P. Smirnov, S.Yu. Taykova, E.Yu. Turovskij], Poznań 2016, Wydawnictwo Instytutu Historii UAM 406 pp., eng. sum.

8. Biernacki A.B., E. Klenina (eds.) Novae, Studies and Materials, vol. V, Wydawnictwo Instytutu Historii UAM, Poznań 2016, 536 pp. [= Biernacki A.B. (2016) The Large Legionary Thermae in Novae (Moesia Inferior) (2nd - 4th cent. AD)].

9. Biernacki A.B., Klenina E., Gencheva E. (eds.) (2013) Biskupstwo w Novae (Moesia Secunda) IV-VI w. Historia - Architektura - Życie Codzienne. Tom II. Życie Codzienne (The Bishopric of Novae (Moesia Secunda) 4th-6th Cent. History, Architecture, Daily Life. Vol. II, Daily Life) with participation K. Dimitrov, D. Makowiecki, M. Makowiecka, M. Nowak, D.Ju. Ponomariev, V.P. Smirnov, B. Stawoska-Jundziłł, S.Ju. Tajkova, P. Vladkova, O.Ju. Żuravlev [= A.B. Biernacki (ed.) Novae. Studies and Materials, vol. IV/2] Poznań 2013, Wydawnictwo Poznańskie, 396 str.

10. Klenina E. (2006) Столовая и кухонная керамика III-VI вв.н.э. из Нов (Северная Болгария) (Ceramic Tableware and Kitchenware of the 3rd – 6th century from Novae (Northern Bulgarian) [= A.B. Biernacki (ed.) Novae. Studies and Materials, vol. II]. (Poznań-Sevastopol), Wydawnictwo Instytutu Historii UAM, 213 str.

11. Бернацки А.Б., Кленина Е.Ю. (ред.) (2006) Топография Херсонеса Таврического. Водосборная цистерна жилого дома в квартале VII (IX-XI вв.), Херсонесский Сборник, Supp. I, Севастополь 2006, 240 стр.

12. Klenina E. (2004) Ceramic vessels from the 2nd - 3rd centuries in the villa rustica „BLIZNETSY” (the chora of Tauric Chersonesos). Wydawnictwo Instytutu Historii UAM, Poznań 2004. 113 pp., 31 figs., 4 tabl. [in Russian with Polish and English Summary]

13. Biernacki A. B., Klenina E. J., Ryżov S. (eds), The Early Byzantine Churches of Chersonesus Taurica, Poznań 2004, 249 str. Wydawnictwo Poznańskie [in Russian and Poland with Eng. Summary]

Wybrane publikacje:

14. Klenina E., Biernacki A.B. (2019) The Roman Thermae in the Citadel of Chersonesus Taurica., In: G. Bąkowska-Czerner and R. Czerner (eds) Greco-Roman Cities at the Crossroads of Cultures. The 20th Anniversary of Polish-Egyptian Conservation Mission Marina el-Alamein, Oxford 2019, ARCHAEOPRESS Roman Archaeology 39, 40-56.

15. Biernacki A.B., Klenina E. (2019) Międzynarodowa Interdyscyplinarna Ekspedycja Archeologiczna UAM „Novae”. W: K. Balbuza, J. Dobosz, D. Konieczka-Śliwińska, K. Kościelniak, P. Matusik (red.) Historia na Uniwersytecie Poznańskim. Od Seminarium Historycznego do Instytutu Historii (1919-2019), Wydawnictwo Instytutu Historii UAM, 190-196. ISBN 978-83-66355-20-0

16. Biernacki A.B., Klenina E. (2019) Chersonez Taurydzki 1998-2018. W: K. Balbuza, J. Dobosz, D. Konieczka-Śliwińska, K. Kościelniak, P. Matusik (red.) Historia na Uniwersytecie Poznańskim. Od Seminarium Historycznego do Instytutu Historii (1919-2019), Wydawnictwo Instytutu Historii UAM, 197-202. ISBN 978-83-66355-20-0

17. Klenina E.Ju., Moisieiev D.A., Biernacki A.B. (2018) The building ceramics of the Byzantine Chersonesus Taurica: forms and chronology. In: E. Klenina (ed.) Novae. Studies and Materials, vol. VI., Sacrum et Profanum. Haec studia amici et collegae Andrei B. Biernacki septuagennio decant, Poznań 2018, Wydawnictwo Instytutu Historii UAM, 147-188.

18. Klenina E. Ju., Biernacki A.B. (2017) Новый христианский комплекс в Херсонесе: архитектура и хронология. In: M. Matera, R. Karasiewicz-Szczypiorski (eds) The Crimea and the Northern Coasts of the Black Sea in Archaeological Research 1956-2013. Tytuł serii: Światowit, Supplement Series C: Pontica et Caucasica, vol. 1. Komitet Redakcyjny: W. Nowakowski, T. Sarnowski, E. Papuci-Władyka, M. Mielczarek, P. Dyczek, T. Scholl, A. Biernacki, A. Twardecki, J. Rakoczy, Warszawa 2017, 17-32 (eng. resume)

19. Klenina E., Biernacki A. B. (2017) An Attempt at Identifying the Location of the Ancient Agora in Chersonesus Taurica. In: G. Bąkowska-Czerner, J. Bodzek (eds) AUGUSTUS. From Republic to Empire, Oxford 2017, ARCHAEOPRESS Roman Archaeology 36, 22-40.

20. Klenina, E. Yu. (2016) Local and Imported Pottery of the 2nd – 4th Centuries A.D. in the Excavations of the Large Legionary Thermae. In: Biernacki A.B. The Large Legionary Thermae in Novae (Moesia Inferior) (2nd-4th centuries AD) [= Novae. Studies and Materials, vol. V], (Poznań 2016) 413-453

21. Biernacki A.B., Klenina, E. (2016) Authepsa z ptochotrophium w kompleksie biskupim w Novae (Moesia Secunda).In: M. Dorna, M. Matla, M. Sosnowski, E. Syska (red.), Stilo et animo. Prace historyczne ofiarowane Profesorowi Tomaszowi Jasińskiemu w 65. rocznicę urodzin. Poznań 2016, 525-538.

22. Biernacki A.B., Klenina E. (2016) The Image of the Good Shepard in Early Christian Sculpture of Chersonesus. In: Studia in Honorem Professoris Boris Borisov, Veliko Turnovo 2016, 371-385.

23. Klenina E. (2015) Amphorae of the 1st century BC - 4th century AD from Chersonesos Taurica: the issue of trade relation. In: S. Demesticha (ed.) Per terram, per mare. Seaborne Trade and the Distribution of Roman Amphorae in the Mediterranean. Studies and Mediterranean Archaeology and Literature PB 180, Åströms förlag, Uppsala 2015, 79-97.

24. Klenina E. (2015) Ceramic Production of Tauric Chersonesos in the Roman Period., In: A. Tomas (ed.) Ad fines imperii romani. Studia Thaddaeo Sarnowski septuagenario ab amicis, collegis discipulisque dedicata (Varsaviae 2015) 359-373.

25. Klenina E. (2015) The Dorian Colony of Chersonesos in Taurica: Historical and Economic Aspects of the Development in the Hellenistic Period. In: P. Adam-Veleni, D. Tsangari (eds) Greek Colonisation. New Data, Current Approaches, Athens 2015, 37-57.

26. Klenina E., Biernacki A.B. (2015) Early-Byzantine Pottery Workshops in Novae (Moesia II, Bulgaria): Technological, Economic and Historical Aspects. In: F. Thuillier, E. Louis (eds), Tourner autour du pot... (CRAHM) (Brepols 2015) 373-381.

27. Biernacki A. B., Klenina E. (2015) Amphorae of the 4th - 6th centuries AD from Novae (Moesia Secunda): typology and chronology; In: S. Demesticha (ed.) Per terram, per mare. Seaborne Trade and the Distribution of Roman Amphorae in the Mediterranean. Studies and Mediterranean Archaeology and Literature PB 180, Åströms förlag, Uppsala 2015, 99–120.

28. Klenina E., Biernacki A. B. (2015) Местные и импортные античные светильники из Херсонеса Таврического: типология и хронология. In: Viater per devia scientiae itinera [= Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu. Seria Archeologia nr 53] (Poznań 2015) 267-282, res. eng.

29. Кленина, Е.Ю. (2014) Снабжение римских легионеров во II-III вв. н.э. на примере Новы (Moesia Inferior) и Херсонеса в Таврике. Античные древности и средние века (Antichnyje drevnosti i srednije veka) 42, p. 27-37

30. Klenina, E.J. (2010): Trade Relations between the Mediterranean and the Black Sea Region in the 3rd–6th Centuries A.D. in the Light of Ceramic Artifacts. BAR Inter. 2185 (II) (Oxford): pp. 1005-1014

31. Biernacki A.B., E. Klenina, (2010) Trade Relations Between the Lower Danube Region and Mediterranean in the Late Roman Period: The Ceramic Evidence from Novae (Moesia Secunda), w: LRCW3, Late Roman Coarse Wares, Cooking Wares and Amphorae in the Mediterranean: Archaeology and Archaeometry. Comparison between Western and Eastern Mediterranean, Vol. II, BAR International Series 2185 (II) (Oxford 2010) 983-992.

Pełna bibliografia i teksty do pobrania na stronie https://orcid.org/0000-0001-9208-7833

1. Międzynarodowe seminarium "Problemy badań zabytków archeologicznych: wykopaliska, przechowywanie, ekspozycja" w 80 rocznicę utworzenia ekspozycji muzealnej w Chersonezie Taurydzkim. 26-29 września 2005 r. W mieście Sewastopol (Ukraina). Byłam przewodniczącą komitetu organizacyjnego. Seminarium zostało zorganizowane przez Narodowy Rezerwat "Chersonez Taurydzki", Departament Kultury Administracji Miasta Sewastopola (Ukraina) i Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu (Polska) przy wsparciu finansowym partii „Nasza Ukraina”.

2. Międzynarodowe seminarium "Muzealizacja obiektów archeologicznych: innowacyjne metody w tworzeniu ekspozycji na wolnym powietrzu". 20-24 sierpnia 2012 r. W mieście Sewastopol (Ukraina). Byłam przewodniczącą komitetu organizacyjnego. Seminarium zostało zorganizowane i przeprowadzone przy finansowym wsparciu Fundacji Renata Achmetowa "Розвиток Украïни" w ramach programu "Pomysł, impuls, innowacje" wraz z Narodowym Rezerwatem "Chersonez Taurydzki" (Ukraina) i Uniwersytetem im. Adama Mickiewicza w Poznaniu (Polska).

W latach 2005-2014 byłam członkiem komitetu naukowo-redakcyjnego czasopisma „Chersonesskij Sbornik”, wydawanego począwszy od 1926 roku w Muzeum Chersonez Taurydzki w Sewastopolu (Ukraina), Wydawnictwo „Издательский дом «Максим»”, НПЦ «ЭКОСИ-Гидрофизика», СПД Арефьев М.Э. Byłam redaktorem z uprawnieniami do decydowania o przyjmowaniu prac do druku w 2005 r., członkiem rady naukowej w latach 2006-2012 rr. Od 2016 roku jestem redaktorem naukowym serii wydawniczych: „Novae. Studies and Materials”, oraz „Topografia i architektura Chersonezu Taurydzkiego”.

1. International Council of Museums (ICOM), 2008-2019 rr., członek organizacji

2. REI CRETARIAE ROMANAE FAUTORES (RCRF), 2002-2019 rr., członek organizacji

1. Rada Naukowa Narodowego Rezerwatu "Chesonez Taurydzki", sekretarz Rady 2002-2011 rr., członek Rady w 2012-2014 rr. Rada zatwierdzała plany naukowe i raporty muzeum, tematy badań naukowych pracowników, określała główne kierunki rozwoju.

2. Rada Naukowo-Archiwalna i Lapidaryjna Narodowego Rezerwatu "Chesonez Taurydzki", członek Rady w 2002-2014 rr. Zespół Rady podejmował decyzji o włączenia nowych artefaktów (archeologicznych i archiwalnych) do Narodowego Spisu Zabytków Ruchomych oraz określała i kontrolowała warunki przechowywania zabytków archeologicznych w magazynach Narodowego Rezerwatu "Chesonez Taurydzki", zakres i charakter ich konserwacji.

3. Rada Konserwatorska Narodowego Rezerwatu "Chesonez Taurydzki", 2002-2014 rr.; byłam członkiem Rady oraz zastępcą przewodniczącego. Zespół dawał naukowo-ekspercką ocenę działań konserwatorskich na terenie starożytnego miasta Chersonez oraz wydawał zezwolenia na prowadzenie prac konserwatorskich, ruchomych i nieruchomych obiektów narodowego dziedzictwa kulturowego.

1. cykl wykładów „Historia Rusi Kijewskiej w okresie IV-XIII wieku” w latach akademickim 2007-2012 dla studentów I roku studiów kierunków "Management rekreacyjny i turystyka" oraz "Finanse i kredyt" Saratowskiego Państwowego Uniwersytetu Nauk Społecznych i Ekonomicznych, Oddział w Sewastopolu (Ukraina) (30 godzin w każdym roku akademickim).

2. cykl wykładów „Historia Krymu: od paleolitu do współczesności” oraz ćwiczenia w latach akademickich 2007-2012 dla studentów III roku studiów kierunku "Management rekreacyjny i turystyka" Saratowskiego Państwowego Uniwersytetu Nauk Społecznych i Ekonomicznych, Oddział w Sewastopolu (Ukraina) (60 godzin w każdym roku akademickim).

3. cykl wykładów „Historia kultury powszechnej” w latach akademickim 2007-2012 dla studentów I roku studiów kierunku "Finanse i kredyt" Saratowskiego Państwowego Uniwersytetu Nauk Społecznych i Ekonomicznych, Oddział w Sewastopolu (Ukraina) (60 godzin w każdym roku akademickim).

4. cykl wykładów pt. „Historia Krymu. Między Wschodem i Zachodem: od paleolitu do współczesności” w 2014/2015 roku akademickim na zaproszenie Jego Magnificencji Rektora Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza prof. dr hab. Bronisława Marciniaka jako visiting professor (60 godzin w roku akademickim)

5. Klenina E. (2014) (eds) 25 веков Херсонеса: Греки в Крыму, или как возник Херсонес / текст А. Шаманаев, иллюстрации И. Филиппов (Севастополь 2014) 50 str.

6. Klenina E. (2014) Chersonesos of Taurica. In: The Europe of Greece colonies and coins from the Alpha Bank collection (Athens 2014), 252-256

7. Klenina E. Ju. / A.B. Biernacki (2013) Chersonez Taurydzki / Chersonesos of Taurica. Miasto i chora/City and chora. Przewodnik/Gaidebook. Севастополь. – 120 pp. + карта.

8. Klenina E., Biernacki A. B. (2012) Путеводитель по Херсонесу Таврическому. Севастополь. – 72 стр. + карта.

9. Klenina E., Biernacki A.B. (2009) Chersonez Taurydzki. Przewodnik po mieście. (Sewastopol 2009). - 72 str. + mapa.